Shabaab iyo Daacish oo helay fursad ay ku kubaareen karaan Boosaaso

Wargeyska caanka ah ee ka soo baxa dalka Maraykanka “The Wall Street Journal” ayaa maqaal dheer ka qoray khilaafka u dhexeeya Maamulka Puntland iyo ciidamada PSF-ta.

Waxa uu wargeysku maqaalkiisa cinwaan dheer uga dhigey “Ciidamada Kumaandooska Soomaaliya ee uu Mareykanku tababaray ayaa hakiyay Dagaalka ka dhanka ah Kooxda Daacish kadib markii ay dhexda u galeen is rasaaseyn siyaasadeed”.

Wargeyska ayaa waxa uu maqaalkiisa ku bilaabay “Cutubyo ka tirsan ciidamada Kumaandooska Soomaaliya oo ay tababareen saraakiil ka tirsan Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Maraykanka ee loo yaqaan (U.S. Navy SEALs) ayaa noqday kuwo ku milmay loolan siyaasadeed oo gudaha ah, taasoo keentay inay joojiyaan howlgallada ka dhanka ah Islaamiyiinta ee loo abuuray inay la dagaalamaan.

Illaa sannadkii hore, 600 askari oo ka tirsan ciidamada Puntland ayaa si toos ah uga amar-qaata ciidamada Maraykanka, waxayna ahaayeen kuwo ka madax-bannaan gacanta dowladda Soomaaliya.

Laakiin hadda cutubka oo ah cududa ugu weyn ee dagaalka kula jirta dowladda Islaamiga ah ee Soomaaliya taabacsan ee Daacish-Somalia, ayaa ka baxay jiida hore ee dagaalka, waxayna dib ugu laabteen xaruntooda ku taal waqooyi-bari ee dekedda Boosaaso, sida ay sheegeen saraakiil Mareykan ah iyo Soomaalida aqoonta u leh.
Ciidamadan ayaa fariisimo difaac ka qotay agagaarka dhismaha xaruntooda, waxaana isku horfadhiya ciidamo daacad u ah madaxweynaha maamulka Puntland, kuwaasoo isku dayaya in ciidamadan la hoos keeno.

Cutubka ayaa sidoo kale joojiyay howlgallada ka dhanka ah al-Shabaab, la-hawlgalayaasha al-Qaacida ee maxalliga ah iyo kooxda ugu awoodda badan fallaagada Soomaaliya.

“Mar horeba waxay baneeyeen dhammaan goobihii ay ku sugnaayeen ee safka hore, Daacish iyo al-Shabaab-na waxay haystaan ​​awood ay ku guuraan oo ay ballaariyaan – cidina ma joojinayso,” ayuu yiri Maxamed Mubaarak, oo ah falanqeeye siyaasadeed iyo agaasimaha fulinta hay’ad samafal ah oo ka shaqeysa la dagaalanka musuqmaasuqa, marqaati.

Saraakiisha ciidamada Mareykanka iyo kuwa diblomaasiyiinta ayaa ka walaacsan ismari waaga jira, kaasoo wiiqaya wixii ka dambeeyay Sebtembar. 11 Istaraatiijiyad Maraykan ah oo ah qorista ciidamo maxalli ah oo heersare ah si ay ula dagaallamaan kooxaha xagjirka ah ee Afrika, Bariga Dhexe, Koonfurta Aasiya iyo meelo kale oo adduunka ah.

“Mid ka mid ah walaaceena muhiimka ah ee ku saabsan dagaalka ka dhex socda dowladda dhexe ee noocan oo kale ah waa awoodda ISIS-Somalia, gaar ahaan Puntland, iyo al-Shabaab ee dalka oo dhan, si ay u abuuraan ciidamo iyo ballaarinta hawlgallada,” ayuu yiri sarkaal Maraykan ah oo la socda xaaladda.

Soomaaliya waa mid ka mid ah safafka ugu faca weyn ee Mareykanka uu ka wado ololaha ka dhanka ah Islaamiyiinta ee ka dambeeyay afduubyadii 11-kii Sebtember.

CIA-da ayaa bilowday dhismaha ciidamada Puntland sanadkii 2002-dii, iyadoo ay jirtay walaac laga qabo in canaasirta Al-Qaacida ay ka howlgalaan Bariga Afrika.

Madaxweyne George W.Bush ayaa tiro yar oo ka tirsan ciidamada Maraykanka u soo daad gureeyey Soomaaliya 2007dii si ay ula dagaalamaan al-Shabaab.

Madaxweyne Barack Obama ayaa amar ku bixiyay in lagu weeraro diyaaradaha aan duuliyaha lahayn madaxda kooxda.

Bilowgii, Madaxweyne Donald Trump waxa uu xoojiyey duqeymaha cirka waxa uuna joogitaanka Mareykanka ee dalka ka dhisay 500 Navy SEALs, Army Green Berets, Marine Corps Raiders iyo ciidamo kale. Laakin bil ka hor inta uusan xafiiska ka tagin, Mr. Trump waxa uu kala baxay ciidamadii Mareykanka oo uu u raray saldhigyada ay deriska yihiin ee Jabuuti iyo Kenya.

Ciidamada Kumaandooska Mareykanka ayaa safaro xilliyo ah ku taga Soomaaliya si ay u tababaraan ciidamada deegaanka.

Pentagon-ka ayaa dib u eegis ku sameyneysay ciidamada Mareykanka ee loo dirayo adduunka ku dhawaad ​​hal sano. Madaxweyne Biden ayaan weli shaacin in uu si joogto ah ciidamada Mareykanka ugu soo celin doono Soomaaliya iyo in kale.

Isbaheysiga Mareykanka ee qeybta noqday ciidanka amniga Puntland ayaa bilowday wax yar kadib weeraradii Sebtember 11. Markii hore, wakiillada CIA-da ayaa lacag siiya oo tababaray dagaalyahannada,” sida uu yiri halyeyga Ciidanka Ammaanka Puntland.

Qiyaastii toban sano ka hor, Navy SEALs waxay la wareegeen hawshii tababarka iyo kormeerka unugga. Maraykanku wuxuu baray howlgalka dagaalka, toogashada, sahanka iyo xirfado kale.

Taliyeyaasha Maraykanku waxay u tixgaliyeen Ciidanka Amniga Puntland mid ka mid ah xulafadooda ugu kalsoonida badan uguna wax ku oolka badan waddan fowdo ah oo ay ka socdaan khilaafyo qabiil, siyaasadeed, gobol iyo fikradeed.

“Tani waa mid ka mid ah xoogag yar oo xirfadle ah oo ka jira dhammaan Soomaaliya,” ayuu yiri Mubaarak.

Ka dib bixitaanka Mareykanka ee sanadkii hore, si kastaba ha ahaatee, heerka cutubku wuxuu ahaa mid mugdi ah. Hadda ma ahayn hanti Maraykan ah, laakiin si dhab ah ugamay tirsanayn dawladda dhexe ee Muqdisho ama dawlad goboleedka Puntland midkoodna.

Ciidamada Maraykanka ayaa ka qaatay cutubkan qoryo ay wateen oo ahaa Qoryaha Maraykanka lagu farsameeyo, qoryaha darandooriga u dhaca, qoryaha darandooriga u dhaca iyo kuwa habeenkii wax lagu rido, waxayna kaga tageen hub uu Maraykanku ka keenay dalalkii hore ee Barriga, sida uu sheegay sarkaal ka tirsan ciidamada Puntland.

“Waxay hubeeyeen. Waxay qalabeeyeen. Waxay si aad ah u tababareen. Wayna baxeen,” ayuu yiri. “Tan iyo markii ay ka tageen waxay ahayd sida meel maran.”

Siyaabaha qaarkood unuggu waxa uu u eg yahay ganacsi qoys. Askarta ugu badan ayaa kasoo jeeda beesha Cismaan Maxamuud. Taliyihii asalka ahaa wuxuu u baneeyay wiilkiisii, kaas oo isna u dhiibay walaalkiis, taliyihii ugu dambeeyay, Brig. Gen. Maxamuud Cismaan oo lagu naaneeso Diyaano.

Ka dib markii Maraykanku uu soo jiiday taageeradiisa, qoysku waxay soo qaadeen qaar ka mid ah kharashaadka unugga, ayuu yidhi ruug-caddaaga unugga.

Si ka duwan qaar ka mid ah dharka ciidamada kale ee Soomaaliya, Ciidanka Amniga Puntland waxay si weyn uga fogaadeen siyaasadda waxayna diiradda saareen la dagaalanka Dawladda Islaamka iyo al-Shabaab.

Taasi waxay isbedeshay, 24-kii Nov, markii Siciid Cabdullaahi Deni, madaxweynaha maamulka Puntland, uu soo saaray wareegto uu xilka kaga qaaday Jen. Mr. Deni waxana uu taliyaha cusub u magacaabay nin ay isku heyb yihiin, kaasoo ah nin aan laga jecleyn darajada ciidamada difaaca Puntland, sida uu u sheegay wargeyska mid ka mid ah saraakiisha ciidamada.

Gen. Maxamuud ayaa diiday inuu soo dhiibo taliska. 26-kii Nov, Ciidanka Birmadka ee Puntland ayaa soo saaray bayaan ay ku sheegeen in ciidamadu aysan ku kalsoonayn ninka uu Mr. Deni doonayo in uu xilka u dhiibo. “Waan sii wadi doonaa difaaca dadkeena iyo dhulkeena,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Mr. Deni ayaa geeyay oo buux dhaafiyay waddooyinka ciidamo isaga taabacsan. “Deni waxa uu Boosaaso keenay dab-qabad badan si uu ugu hanjabo,” ayuu yiri Mubaarak.

Gen. Maxamuud oo arrintan ka jawaabay ayaa boqolaal ka mid ah ciidamadiisa uga yeeray fariisimihii ay ku sugnaayeen, halkaasoo ay kula dagaalameen Al-Shabaab iyo Daacish, sida ay sheegeen dad la socday xaaladda. Waxay godad dawaco ka qodeen agagaarka dhismaha xarunta.

Iskuullada ku yaalla xaafadda ayaa xiran maalmo kaddib markii ay xiisaddu cirka isku sii shareertay, inkastoo aysan jirin wax rabshado ah oo ka dhacay xaafaddaas, sida ay sheegeen dadka la socda arrimahan.

Iyada oo ismari-waaga uu sii socday usbuucan, nus darsin oday-dhaqameedyo – oo saameyn ku leh bulshada Soomaaliyeed – ayaa soo galay dhexdhexaadin.

Talaadadii, odayaashu waxay ku dhawaaqeen xalkooda: Dawladdu waa inay dib u soo celisaa mushaharka askarta iyo ilaalinta shakhsi ahaaneed ee Gen. Maxamuud.

Hase yeeshee Madaxwaynaha isagoo soo saaray qoraal uu ku diiday soo jeedinta odayaasha, wuxuuna ugu baaqay Gen. Maxamuud inuu soo dhiibo taliska, hubkiisa, gaadiidkiisa iyo xaruntiisa. Unugga, ayuu sarkaalka dowladdu sheegay inay ka tirsan yihiin dowlada, ee aysan ka tirsanayn taliyaha.

“Dowladda Puntland waxaa si adag uga go’an ilaalinta nabadda iyo xasiloonida Puntland iyadoo la ilaalinayo sharciga iyo sharcinimada dastuurka,” ayuu yiri maamulka Mr. Deni.

Saraakiisha Mareykanka ayaa si walaac leh u daawaday ismari waaga taagan. Sii hayaha safaaradda Mareykanka ee Muqdisho ayaa labo jeer la hadlay Mr. Deni, isagoo ku cadaadiyay inuu helo waddo nabadeed oo uu kaga baxo xiisadda taagan, sida uu sheegay diblomaasi sare oo Mareykan ah oo ku sugan Muqdisho.

“Guud ahaan waxaan ku boorrinaynaa in ciidamada nooc kasta oo ka mid ah Soomaaliya ay ka waantoobaan ku lug lahaanshaha siyaasadda,” ayuu yiri dublamaasi sare oo Mareykan ah. “Waxaan ku boorrineynaa dhammaan ciidamada ammaanka inay diiradda saaraan la dagaallanka ururada xagjirka ah ee rabshadaha sida al-Shabaab iyo ISIS-Somalia.”

The Wall Street Journal

Waxaa tarjumay Mohamed Abuukar Caseyr
mohacaseyr@hotmail.com

Nagala soo xiriir dhacdo@gmail.com